Fidye yazılımı ne yapmalı? Dosyalar şifrelendiğinde ilk adımlar

Fayzali Sheralievich · Kurucu ve baş mühendisGüncelleme: 20 Kasım 20265 dk okuma
Kısa cevap Fidye yazılımı ne yapmalı sorusunun ilk cevabı şudur: ödeme yapmayın, cihazı ağdan ayırın ve dosyaları yeniden yazacak işlemlerden uzak durun. Ardından saldırı türü belirlenir; bazı aileler için ücretsiz çözücü bulunabilir, bazı durumlarda ise uzman incelemesi gerekir.
Fidye yazılımı ne yapmalı

Fidye yazılımı ne yapmalı diye arıyorsanız, büyük ihtimalle dosyalarınızın adları değişmiş, açılmıyor ya da her klasörde "README" benzeri bir metin belirmiştir. Bu anda en çok zarar veren şey panikle rastgele işlem yapmaktır. Yanlış bir tuşa basmak, şifreli dosyaların geri dönme ihtimalini düşürebilir.

Fidye yazılımı ne yapmalı: ilk 30 dakika

Aşağıdaki sıra, ilk dakikalarda genelde en güvenli yaklaşımdır:

  • Bağlantıyı kesin. Cihazı Wi-Fi ve kablodan ayırın. Aynı ağdaki diğer bilgisayarlar ve paylaşımlı klasörler de etkilenmiş olabilir.
  • Şifreleme sürüyorsa cihazı kapatın. Dosyalar hâlâ tek tek bozuluyorsa cihazı güvenli şekilde kapatın. Bitmiş gibi görünüyorsa açıp denemeyin.
  • Kanıtı saklayın. Fidye notunun ekran görüntüsünü alın ve birkaç şifreli dosyayı yerinde bırakın.
  • Ödeme yapmayın. Bu konuyu aşağıda ayrıca açıklıyoruz.

Bu adımlar kurtarmanın kendisi değildir; yalnızca durumu kötüleştirmemek içindir. Cihazın ne zaman ve hangi belirtilerle durduğunu kısaca not etmek de inceleme sırasında işe yarar.

Belirtiler: bulaştığınızı nasıl anlarsınız?

Fidye yazılımı her zaman aynı görünmez, ama sık karşılaşılan işaretler şunlardır:

  • Dosyalar açılmıyor ve adlarının sonuna yeni bir uzantı eklenmiş.
  • Klasörlerde "READ ME", "DECRYPT" gibi isimli metin dosyaları oluşmuş.
  • Masaüstü arka planı değişmiş ya da bir ödeme talebi ekranda görünüyor.
  • NAS veya paylaşımlı klasörde çok sayıda dosya aynı anda bozulmuş.

Bu işaretlerden biri varsa ilk iş, bunların bir saldırı mı yoksa disk arızası mı olduğunu ayırt etmektir. Aynı belirtiler iki durumda da görülebildiği için tahminle hareket etmek risklidir. Disk fiziksel olarak arızalıysa ses, ısınma ya da tanınmama gibi belirtiler de görülür; bu ayrımı veri kurtarma nedir yazımızda anlattık.

Neden fidye ödememelisiniz?

Ödeme yapmak dosyalarınızın geri geleceği konusunda bir güvence değildir. Saldırgan anahtarı göndermeyebilir; gönderilen araç da bazen dosyaları daha da bozabilir. Ödeme yapan kurumlar ise genelde yeniden hedef alınır, çünkü yöntemin işe yaradığı görülmüş olur.

Ayrıca ödeme, ağınızda saldırganın hâlâ kalıp kalmadığı sorusunu çözmez. Ödemeden sonra sistemin temizlenmesi ve açıkların kapatılması gerekir; bu adımlar atlanırsa aynı saldırı tekrar gelebilir.

Bazı fidye yazılımı aileleri için ücretsiz çözücüler geliştirilmiştir. Bu yüzden ödemeden önce durumun çözülüp çözülemeyeceğini kontrol etmek mantıklıdır.

Fidye yazılımı veri kurtarmaÜcretsiz inceleme · donör dahil fiyat · kurtarılamazsa ücret yokHizmeti incele ›

Fidye yazılımı türünü nasıl belirlersiniz?

Türü bilmek, çözücü aramanın ilk adımıdır. Bunun için:

  1. Dosya uzantısına ve fidye notundaki iletişim bilgilerine bakın.
  2. Notun metnini ve şifreli dosyalardan birkaçını, No More Ransom projesinin tanıma aracı Crypto Sheriff'a yükleyin. Araç bilinen aileleri tanıyıp uygun çözücüyü gösterebilir.
  3. Sonuç almadan internetten rastgele "şifre çözücü" indirmeyin. Sahte ve zararlı programlar bu aramada karşınıza çıkabilir.

Yanlış çözücü denemek, dosyaların üzerine ek hasar verebilir. Bu yüzden önce türü belirleyin, sonra araç seçin. Her fidye yazılımı için çözücü bulunmadığını da bilmek gerekir. Çözücü çıkmasa bile şifreli dosyaları olduğu gibi saklamak genelde doğru karardır.

Yedekler ve yapılmaması gerekenler

Yedeğiniz varsa işinizi kolaylaştırır, ama dikkat edin: bilgisayara bağlı ya da ağ paylaşımındaki yedekler de şifrelenmiş olabilir. Ağa bağlı olmayan bir yedek daha güvenlidir. Eski bir yedekten geri yükleme yapacaksanız, mevcut şifreli dosyaların üstüne yazmadan başka bir yere alın.

Yedek yoksa bile Windows'un önceki sürüm özelliği ya da bulut senkronizasyonu eski kopyaları barındırıyor olabilir. Bunları kontrol edin, ama kontrol sırasında da mevcut dosyaların üzerine yazmayın.

Yedek kontrolünü de atlamayın. Yedekten bir dosyayı açıp içeriğinin doğru olduğunu görmeden ilk önce tüm veriyi geri yüklemek, sorunu gizleyebilir.

Yapılmaması gerekenler: - Diski ya da NAS'ı formatlamak veya işletim sistemini yeniden kurmak - Dosyaları yeniden adlandırmak, taşımak ya da silmek - Karşınıza çıkan "onar" veya "biçimlendir" seçeneklerini kabul etmek - Disk onarım araçlarını rastgele çalıştırmak - İnternetten "kurtarma" programı indirip denemek

Laboratuvar ne zaman devreye girmeli?

Fidye yazılımı çoğu zaman yalnızca dosyaları şifreler ve uygun çözücüyle geri döndürülebilir. Ancak şifrelemeye disk arızası da eşlik edebilir: disk ses çıkarıyor, tanınmıyor ya da NAS'ta RAID dizisi çökmüş olabilir. Bu durumda temiz oda ve özel donanımla çalışmak gerekir.

Laboratuvarda genelde önce cihazın durumu okunur, ardından fidye yazılımı ile donanım arızasının hangisinin etkili olduğu anlaşılmaya çalışılır. Bu ayrım yapılmadan hangi yöntemin deneneceğini kesin olarak söylemek mümkün değildir.

Denemeler, incelemeyi zorlaştırabilir. Bu yüzden cihaz üzerinde yaptığınız her işlemi, inceleme öncesinde bize anlatın.

Ücretsiz inceleme ile başlıyoruz. Veriler kurtarılamazsa ücret alınmaz. Cihazı kendiniz onarmaya çalıştıysanız ya da başka bir yerde incelendiyse ücretsiz analiz yapılmaz; bu durumda ücret, işe başlamadan önce size bildirilir.

Doğru laboratuvarı seçmek için veri kurtarma firması nasıl seçilir ve Harddisk bozulunca ne yapılmalı yazılarımıza da göz atabilirsiniz.

Olaydan sonra tekrarını önlemek

Saldırı atlatıldıktan sonra en önemli adım, aynı durumun tekrarlanmamasıdır. Genel olarak şunlar işe yarar:

  • Önemli verilerin en az bir kopyasını bilgisayardan ve ağdan bağımsız bir yerde tutun. Yedeği düzenli olarak test edin; yedek açılmıyorsa yedek yoktur.
  • İşletim sistemini, tarayıcıyı ve NAS yazılımını güncel tutun. Bilinen açıklar çoğu saldırının giriş kapısıdır.
  • Hesaplarda güçlü, benzersiz şifreler ve mümkünse iki adımlı doğrulama kullanın.
  • Paylaşımlı klasörlere yalnızca gerekli kişilerin erişmesini sağlayın.
  • Tanımadığınız e-posta eklerini ve bağlantıları açmadan önce kaynağını doğrulayın.

Bu öneriler genel bilgilendirmedir. Sisteminize özel bir değerlendirme için uzman desteği almanız en doğrusudur.

Ücretsiz inceleme için formunu doldurabilirsiniz; form yaklaşık 2 dakika sürer.

Sık sorulan sorular

Fidye yazılımıyla bozulan dosyalar her zaman geri alınabilir mi?

Hayır, her zaman değil. Bazı aileler için çözücü bulunur, bazılarında ise dosyalar yalnızca yedekten geri getirilebilir. Kesin durumu ancak inceleme sonrasında söyleyebiliriz.

Fidye ödersem dosyalarım kesin geri gelir mi?

Hayır. Ödeme anahtarın geleceğine dair bir güvence vermez ve saldırganı başka saldırılara da teşvik eder.

Bilgisayarı kapatmak verileri kaybettirir mi?

Şifreleme sürerken kapatmak genelde daha güvenlidir. Cihazı kapattıktan sonra da kendi başınıza açıp denemeyin; teknik ekibe bırakın.

Kurtarma ne kadar sürer?

Süre, cihazın durumuna ve arızanın türüne göre değişir. Bu yüzden genelde inceleme sonrasında net bir süre paylaşılır.

Olayı bildirmek gerekir mi?

Olayı Emniyet'in siber suçlarla mücadele birimine veya USOM'a bildirmek, olayın resmi kayda geçmesi için yararlı olabilir. Hangi adımın sizin durumunuzda uygun olduğunu bir hukuk danışmanıyla netleştirebilirsiniz.

Fayzali Sheralievich — MLS Veri Kurtarma kurucusu ve baş mühendisi YazarFayzali SheralievichKurucu ve baş mühendis · Türkiye'de 15 yılı aşkın veri kurtarma deneyimi: harddisk, SSD, RAID, NAS ve sunucu sistemleri. PC-3000, düşük seviye HEX analizi ve dosya sistemi yeniden yapılandırma (NTFS, FAT ve diğerleri) uzmanı; veri kurtarma eğitimi ve danışmanlığı da veriyor. · LinkedIn
İlgili sayfalar Tüm rehberler ›

Verilerinize ulaşamıyor musunuz?

Analiz ücretsiz. Verileriniz kurtarılamazsa ücret yok.

Ücretsiz analiz başlat